Tác giả tiểu thuyết 'Huyền thoại mùa thu' qua đời

Nhà thơ kiêm tiểu thuyết gia Mỹ - Jim Harrison - ra đi tại nhà riêng ở Patagonia, bang Arizona, Mỹ hôm 26/3.

The New York Times đưa tin cây viết lỗi lạc qua đời cuối tuần qua ở tuổi 78. Đại diện nhà xuất bản Grove Atlantic viết: "Nước Mỹ vừa mất đi một trong những nhà văn vĩ đại".

Nhà văn Jim Harrison.

Harrison sinh năm 1937 tại Michigan - cùng thuộc miền Trung Tây nước Mỹ với Ernest Hemingway. 50 năm sự nghiệp của ông để lại 30 tác phẩm, từ tiểu thuyết, thơ, tiểu luận, kịch, đến phê bình văn học. Sách của ông được dịch sang 27 thứ tiếng. 

Harrison khẳng định thơ ca có ý nghĩa nhất với bản thân. "Thơ là ngôn ngữ của tâm hồn. Tâm hồn ta biết nói khi ta dạy nó nói", Harrison từng viết.  Ông nổi tiếng nhất với tiểu thuyết Huyền thoại mùa thu (Legends of the Fall 1979). Cốt truyện kể về những biến động của gia đình nông trang gồm ba anh em ở Montana đầu thế kỷ 20, khi xảy ra Thế chiến I. 

Cảnh trong phim "Huyền thoại mùa thu".

The Guardian nhận định Huyền thoại mùa thu chinh phục độc giả bằng câu chuyện xúc động và lối văn mộc mạc. Tác phẩm truyền cho độc giả niềm say mê bất tận với cuộc đời dù ở hoàn cảnh khó khăn đến đâu.

Huyền thoại mùa thu được chuyển thể lên màn ảnh rộng năm 1994, có Brad Pitt đóng chính. Phim đoạt giải Oscar cho hạng mục "Quay phim xuất sắc".

Hội sách Mùa xuân 2016 thu hút giới trẻ

Phần lớn độc giả có mặt tại buổi khai mạc Hội sách Mùa xuân sáng 30/3 là học sinh, sinh viên, nhiều trong số đó ra về với giỏ sách đầy.

Hội sách Mùa xuân 2016 có sự tham gia của Nhà xuất bản Phụ Nữ, Nhà xuất bản Kim Đồng và Nhà xuất bản Trẻ. Buổi khai mạc tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Hà Nội sáng 30/3 không quá đông nhưng khá thu hút giới trẻ.

Các gian hàng đều để mức giá giảm lên tới 50% và nhiều quầy đồng giá 5.000 đồng, 10.000 đồng...

Bạn Tăng Tự Minh Kiên - học sinh lớp 7G trường THCS Tô Hoàng, Hà Nội - cùng chị gái say sưa chọn sách. Kiên cho biết em tới để tìm mua thêm các tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh - tác giả mà em đọc từ năm lớp bốn. Ngoài ra, Kiên cũng quan tâm tới quầy truyện tranh và sách học tiếng Nhật. Cậu bé nói: "Đây là lần thứ 99 em tới các hội sách, mỗi lần đi về em đều đánh dấu vào lịch cá nhân". Hội sách có nhiều truyện tranh độc cùng các chương trình giảm giá là yếu tố thu hút Kiên.

Khá nhiều sách dành cho giới trẻ được bày bán.

Bạn Vũ Cẩm Vân - sinh viên Học viện Ngân hàng - chăm chú tại quầy sách. Sách của Nguyễn Nhật Ánh được các bạn trẻ khá quan tâm.

Một độc giả với giỏ sách trên tay.

Bà Trâm, 76 tuổi, ở quận Đống Đa, Hà Nội nằm trong số hiếm độc giả cao tuổi có mặt trong buổi ra mắt. Bà là giáo viên về hưu, đến Hội sách mua cho các cháu. Bà Trâm chọn các cuốn truyện cổ tích Việt Nam bản song ngữ, sách thường thức cuộc sống, thiên nhiên.

Nhiều loại sách được bày bán tại Hội sách.

Các cuốn sách được độc giả lựa chọn tại quầy thanh toán.

Hội sách Mùa xuân cũng dành không gian tư vấn khởi nghiệp cho giới trẻ bên trong hội trường.

Sách về ông Nguyễn Bá Thanh được xuất bản

Gần 400 trang sách là những câu chuyện xúc động về ông Nguyễn Bá Thanh từ thời niên thiếu đến dấu ấn 17 năm làm lãnh đạo giúp Đà Nẵng "thay da đổi thịt".

 

"Nguyễn Bá Thanh - một người con của Đà Nẵng" do thạc sĩ Nguyễn Kim Thành (Đại học Văn hóa Hà Nội) tổng hợp và biên soạn. Đây là cuốn sách đầu tiên viết về ông Nguyễn Bá Thanh, nguyên Trưởng ban Nội chính Trung ương, ra mắt nhân một năm ngày giỗ của ông.

Cuốn sách ghi lại những câu chuyện về vị lãnh đạo đã thực sự "đánh thức" Đà Nẵng từ ngày tách khỏi tỉnh Quảng Nam để trở thành thành phố trực thuộc trung ương, cho đến một đô thị "đáng sống" nhất Việt Nam.

Cuốn sách được phát hành nhân một năm ngày giỗ ông Nguyễn Bá Thanh.

Cuốn sách được chia làm 3 phần. Trọng tâm nằm ở phần "Dấu ấn", tổng hợp những đột phá của vị nguyên Bí thư Thành ủy Đà Nẵng khi nắm các cương vị lãnh đạo như chương trình thành phố "năm không, ba có", trọng dụng nhân tài hay các cuộc đối thoại "đậm chất" Nguyễn Bá Thanh với nhiều câu nói để đời "cứ mãi lộ rồi cũng phải bị lộ, dân biết hết", "cán bộ phải có văn hóa xấu hổ", "bớt xén của người bất hạnh là không thể tha thứ"...

Cuốn sách có bốn trang bàn về việc chống tham nhũng của ông Nguyễn Bá Thanh, ngắn gọn nhưng khái quát được quyết tâm không khoan nhượng của nguyên trưởng ban Nội chính Trung ương. Ông Bá Thanh chỉ ra tham nhũng trong xây dựng cơ bản không phải ở vài thứ sắt, thép, xi măng nhỏ lẻ mà chính từ khâu thiết kế nâng khống khối lượng, móc nối với các đơn vị thi công để đút túi tiền chênh lệch.

Ông Bá Thanh từng khẳng định "cho hốt liền, không nói nhiều" với tội phạm tham nhũng, thẳng thắn chỉ ra "không ít cán bộ có cái thói vừa ăn vừa phá", kèm theo dẫn chứng: "Như chuyện rước cái tàu cũ rích của người ta về, nó đang giá một đồng, ông về hô lên 5 đến 7 đồng. Chừ ôm đống sắt vụn bán cũng không có người mua. Mình làm kinh tế phải đóng góp vô, phải ra đồng tiền bát gạo để chăm lo cho dân nhưng đằng này lại vừa ăn vừa phá...".

Dành riêng một phần về ký ức của người thân hay những người từng sát cánh cùng ông Nguyễn Bá Thanh, tác giả ghi lại những câu chuyện thú vị của một vị lãnh đạo gần dân, được lòng dân từ ngày làm chủ nhiệm hợp tác xã Hòa Nhơn 3 đến những việc làm "không giống ai" như gặp mặt đối thoại với thanh thiếu niên hư, những ông chồng vũ phu, xây bệnh viện miễn phí cho người nghèo mắc bệnh ung thư...

Lúc sinh thời, ông Nguyễn Bá Thanh là một lãnh đạo gần dân. Ảnh: Nguyễn Đông.

Nhà sử học Dương Trung Quốc trong Lời tựa đánh giá dấu ấn đậm nét nhất của Nguyễn Bá Thanh là những gì ông làm, đã đổi thay diện mạo, cảnh quan về nếp sống của một thành phố luôn hướng tới mục tiêu trở thành "nơi đáng sống nhất" cho mọi người trong gần hai thập kỷ qua. Thành phố đó có một không gian được quy hoạch hợp lý, những công trình ngày một khang trang, những tập quán sống lành mạnh mang "thương hiệu Đà Nẵng"...

Nhà sử học đánh giá: "Những bài viết trong cuốn sách không to tát. Những cảm nghĩ rất đời thường, những kỷ niệm thật khó quên... của những người viết - thuộc nhiều tầng lớp xã hội, nghề nghiệp khác nhau - là những nén hương thơm góp lại thành một bó hương tưởng nhớ tới người vừa mới chia tay chúng ta".

Sách do Nhà xuất bản Thông tấn phát hành trên toàn quốc, in 700 cuốn. Buổi giới thiệu sách sẽ diễn ra tại Đà Nẵng vào ngày 29/1.

Nguyên Trưởng Ban Nội chính Trung ương Nguyễn Bá Thanh từ trần ngày 13/2 (ngày 25 tháng Chạp) tại nhà riêng sau một thời gian lâm bệnh rối loạn sinh tủy, hưởng thọ 62 tuổi. Ông được an táng tại nghĩa trang gia tộc xã Hòa Tiến, huyện Hòa Vang, TP Đà Nẵng.

Trong vòng 17 năm, ông Thanh giữ các chức vụ bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP Đà Nẵng, Chủ tịch UBND Đà Nẵng, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội Đà Nẵng và là người được đánh giá "nói được làm được", giúp Đà Nẵng "lột xác" trở thành một đô thị trẻ đang trên đà phát triển.

Hội Nhà văn Việt Nam mừng mùa giải nhiều thành tựu

Giải thưởng thường niên và giải Tiểu thuyết của Hội Nhà văn trong năm 2015 mang tính phát hiện, tôn vinh nhiều tác phẩm xứng đáng.

 

Sáng 2/2 tại Bảo tàng Văn học, Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức lễ trao giải thường niên năm 2015 và Giải Tiểu thuyết lần thứ tư (2011 - 2015). Lãnh đạo Hội nhà văn, đông đảo hội viên, tác giả đều mừng một mùa giải đã tìm ra nhiều tác phẩm chất lượng, mới mẻ.

Nhà thơ Hữu Thỉnh (thứ ba, trái) trao giải cho các tác giả của cuộc thi tiểu thuyết.

Ở Giải thưởng Văn học năm 2015, thay vì mỗi hạng mục có một tác phẩm đứng đầu, ba lĩnh vực văn xuôi, thơ, lý luận - phê bình có tới hai tác phẩm xuất sắc. Cụ thể, tập truyện ngắn Kỳ nhân làng Ngọc của Trần Thanh Cảnh và tiểu thuyết Thông reo ngàn hống của Nguyễn Thế Quang đoạt giải lĩnh vực văn xuôi. Tập thơ Vườn khuya của Trần Hùng và trường ca Long mạch của Hoàng Trần Cương đoạt giải hạng mục thơ. Lĩnh vực Lý luận - phê bình vinh danh hai công trình nghiên cứu Âm thanh của tưởng tượng (Lê Hồ Quang) và Các lý thuyết nghiên cứu văn học ảnh hưởng và tiếp nhận từ ngày đổi mới đến nay (Nguyễn Văn Dân). Giải thưởng Tiểu thuyết tuy chưa tìm được tác phẩm đỉnh cao, song trao cho 12 tiểu thuyết. Trong đó có ba câu chuyện gây ấn tượng, gồm: Người thứ hai (Tô Hải Vân), Chim ưng và chàng đan sọt (Bùi Việt Sỹ), Mảnh vỡ của mảnh vỡ (Vĩnh Quyền).

Về chất lượng tác phẩm đoạt giải, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Phó Chủ tịch Hội Nhà văn - nhận xét: "Mỗi tác phẩm một thi pháp riêng, những vấn đề riêng của con người và xã hội. Điều đó làm nên sự phong phú của thể loại cũng như tính đa dạng của đề tài". Đi sâu vào từng tác phẩm, ông cho rằng Kỳ nhân làng Ngọc mang tới cái nhìn cận cảnh về số phận con người nhỏ bé nơi làng quê, từ đó dự báo sự đổi thay của nông thôn. Thông reo ngàn hống của Nguyễn Thế Quang dựng lại thời đại đã qua một cách sinh động. Tiểu thuyết có tư duy trầm tĩnh, đầy trách nhiệm về lịch sử, mang tới bài học cho thời đại hôm nay. Hai cuốn thơ được giải - một mang vẻ đẹp thuần khiết, tĩnh lặng (Vườn khuya), một vang lên nét khỏe khoắn của đời sống (trường ca Long mạch). Hai công trình nghiên cứu thể hiện sự công phu trong công tác khoa học, kết hợp với mỹ học, tạo nên sự mới mẻ cho phê bình lý luận. 

Các tác phẩm vào chung khảo giải Tiểu thuyết cũng có sự đa dạng so với kỳ trước. Ở đề tài chiến tranh, ba tác phẩm Miền hoang (Sương Nguyệt Minh), Mảnh vỡ của những mảnh vỡ (Vĩnh Quyền), Vùng sâu (Tô Nhuận Vỹ) đều lấy điểm nhìn của ngày hôm nay để soi rọi quá khứ. Do đó tác phẩm không chỉ nói về cuộc hành quân, súng đạn mà còn bàn về nhiều mặt của chiến tranh.

Đề tài lịch sử, truyền thuyết có hai cái tên vào chung khảo là Chim ưng và chàng đan sọt (Bùi Việt Sỹ) và Ngược mặt trời (Nguyễn Một). Các tác phẩm viết không nệ sử, kể câu chuyện đã qua nhưng gắn với vấn đề đương đại. Nhiều tác phẩm thuộc mảng đề tài xã hội ngày nay. Nhóm này tạo thành một dòng văn học chống cái ác, cái xấu, chống sự phi lý đang đầy lên trong xã hội. 

Lễ trao giải là dịp để các tác giả gặp mặt, trò chuyện.

Không chỉ thành công về chất lượng, hai giải thưởng năm nay mang yếu tố phát hiện. 

Nhà thơ Hữu Thỉnh nói: "Trong số các tác giả đoạt giải, có nhiều người chưa phải là hội viên Hội Nhà văn, nhiều người chưa từng tới trụ sở Hội và hôm nay lần đầu tôi được gặp mặt. Nhưng hội đồng xét giải đã đón nhận đứa con tinh thần của các tác giả mới và phát hiện nhiều tác phẩm tốt cho văn học nước nhà". Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho rằng không chỉ có những người mới cầm bút mang tới giọng điệu lạ, giải thưởng năm nay cũng tôn vinh nhiều tác giả có kinh nghiệm biết làm mới mình.

Tác giả Trần Thanh Cảnh bày tỏ niềm hạnh phúc khi nhận giải cao nhất hạng mục văn xuôi. Ông là doanh nhân, cầm bút từ năm 2013 như một nhu cầu tự thân. Tập truyện ngắn đầu tiên mới ra mắt đã được trao giải thưởng cao quý. Trần Thanh Cảnh cho biết ông là người ngoại đạo văn chương nên giải thưởng không là áp lực, nhưng là động lực lớn cho ông tiếp tục hoàn thiện các tiểu thuyết dang dở.

Vui mừng với thành quả song lãnh đạo Hội Nhà văn cũng băn khoăn với khuyết thiếu của hai giải. Nhà văn Nguyễn Trí Huân cho rằng việc không tìm được tác phẩm trao giải nhất khiến giải thưởng Tiểu thuyết chỉ thành công ở diện rộng mà chưa thực sự thuyết phục ở bề sâu. Ông nói: "Một nền văn học không thể lớn nếu không có tác phẩm lớn". Nhà thơ Hữu Thỉnh trăn trở cách đưa tác phẩm đoạt giải đến với bạn đọc. Ông cho rằng chất lượng tác phẩm của giải thưởng đôi khi không đi đôi với thị trường. Để quảng bá rộng rãi những tác phẩm đoạt giải, Chủ tịch Hội Nhà văn chỉ đạo các tạp chí, cơ quan ngôn luận của Hội thực hiện nhiều tọa đàm, đăng tải các bài viết, phê bình.

Ma Văn Kháng ra mắt tiểu thuyết ở tuổi 79

"Người thợ mộc và tấm ván thiên" là tiểu thuyết mới nhất của nhà văn, vừa được nhà xuất bản Trẻ phát hành.

 

Ma Văn Kháng là cây bút lão luyện của làng văn. Sau gần 30 cuốn sách cả tiểu thuyết, tập truyện ngắn lẫn tản văn, ông vẫn ra sách đều ở tuổi gần 80. Người thợ mộc và tấm ván thiên được ông viết trong khoảng ba năm, từ 2012 tới 2014. Tác phẩm mới đến với bạn đọc đầu tháng 12.

Bìa sách "Người thợ mộc và tấm ván thiên".

Tác giả cho biết ông viết tiểu thuyết này từ câu chuyện của người bạn - một thanh niên lên vùng cao dạy học. Người bạn bị sa thải oan uổng nhưng chọn cuộc sống lao động thanh sạch, quyết không trả thù để giữ cốt cách.

Xúc động trước câu chuyện của bạn, Ma Văn Kháng đã cầm bút, viết nên tiểu thuyết. Nhân vật chính của tác phẩm là Quang Tình - một thanh niên 19 tuổi miền xuôi tình nguyện lên vùng cao dạy học. Với nhiệt tình, say mê và lý tưởng, anh muốn mang ánh sáng văn hóa cho trẻ em vùng cao. Sau một thời gian cống hiến, thầy Quang Tình được điều về dạy ở trường Bổ túc Văn hóa Công Nông cho các cán bộ cơ sở miền núi.

Đứng đầu cơ sở giáo dục là một người có thiên kiến nặng nề với những ai xuất thân từ tầng lớp không phải công nông. Giữa Quang Tình và người quản lý có nhiều bất hòa, khiến anh bị sa thải khỏi ngành. Vợ của anh cũng bị liên lụy.

Thầy Quang Tình rơi vào cảnh không nghề nghiệp, không tiền bạc, không đất đai, có con thơ vợ dại cần chăm sóc. Người trí thức bắt tay vào công cuộc mưu sinh gian khó với đủ nghề cực nhọc. Cuối cùng, anh học nghề mộc. Với sự chăm chỉ, khéo léo, lòng kiên trì, Quang Tình dần trở thành người thợ lành nghề, có thể nuôi được vợ con. 

Khi có cơ hội trả thù người đã đẩy mình đến khốn khó, Tình chọn sự tha thứ để giữ cốt cách thanh cao. Là một trí thức chuyển sang làm công việc chân tay nặng nhọc nhưng Tình tìm thấy con người mình. Anh tìm thấy lẽ sống, sự an nhiên ở chính cái đáy mà mình rơi xuống. 

Nhà văn Ma Văn Kháng (ngoài cùng bên trái) cùng các bạn từng dạy học cùng ở miền núi phía Bắc.

Người thợ mộc và tấm ván thiên kể câu chuyện với những nhân vật gắn với hoàn cảnh, biến cố thời cuộc một cách hấp dẫn. Bên cạnh đó, thông qua nhân vật Quang Tình, tiểu thuyết đưa ra một nhân sinh quan về cuộc đời, con người và sự hướng thiện.

Nhà thơ Cao Xuân Sơn: 'Trang Thế Hy là người thầy lớn của tôi'

Với Cao Xuân Sơn, Trang Thế Hy là nhà văn Nam bộ nghiêm cẩn với chữ nghĩa bậc nhất, dụng công với tiết tấu, nhịp điệu câu văn bậc nhất.

 

- Nhà văn Trang Thế Hy qua đời sáng 8/12. Là người gắn bó với ông, cảm giác của anh ra sao?

- Sáng sớm 8/12, điện thoại tôi rung lên. Tin dữ đến với tôi từ số máy của nhà văn Trần Đức Tiến - được chuyển tiếp từ tin nhắn của nhà văn Vũ Hồng. Tôi "rơi tự do" mất một lúc sau mới kịp định thần. Cổ họng tôi đột nhiên đắng nghét. Mới mấy hôm trước, tôi cùng đoàn cán bộ Nhà xuất bản Kim Đồng đi giao lưu ở Bạc Liêu - Cà Mau và tham quan Đất Mũi theo chương trình hoạt động của Dự án Hỗ trợ văn học thiếu nhi Việt Nam - Đan Mạch. Trên đường về, tôi định rủ họa sĩ Tô Chiêm và chị Lê Thị Dắt (giám đốc Dự án) tranh thủ thời gian ghé qua tỉnh Bến Tre thăm ông Tư (cách gọi thân mật nhà văn Trang Thế Hy).

Ngặt nỗi, ngoài anh em NXB Kim Đồng, trong đoàn còn có nhà văn Sally Altschuler - Phó Chủ tịch hội Nhà văn Đan Mạch - và họa sĩ Tove Krebs Lange cùng đi. Hai vị này đã lớn tuổi, lần đầu ngồi xe đường dài đi về mảnh đất cực Nam của nước ta nên họ đều đã thấm mệt. Nếu đoàn dềnh dàng nữa, sợ phiền cho họ. Tôi đành tặc lưỡi theo cao tốc Trung Lương về Sài Gòn luôn trong chiều để hôm sau các vị khách kịp bay ra Hà Nội. Lúc ấy, bụng bảo dạ: thôi lỡ rồi, để trước Tết rủ rê vài anh em xuống thăm ông Tư luôn thể. Nào ai có ngờ...

Chân dung nhà văn Trang Thế Hy qua tranh vẽ.

- Anh có kỷ niệm sâu sắc nào với nhà văn?

- Kỷ niệm đáng nhớ nhất ư? Bây giờ, hết thảy những gì về ông còn lại trong ký ức tôi đều đáng nhớ. Đâu đó chừng năm năm, tôi được ở gần ông trước khi ông "đi chỗ khác chơi" - nghĩa là về quê sống hẳn với vợ con, với ngôi nhà, mảnh vườn thơ ấu.

Trong năm năm đó, ngoài những con chữ, những trang văn rỉ rả, phảng phất buồn như những buổi chiều nhìn mưa dầm, bên chén rượu, tôi có dịp được "đọc" lai rai những trang đời cũng cơ bản là buồn của ông. Một số truyện ngắn sau này của ông như: Rác và Hoa, Chút hào quang từ mảnh vỡ của một ngôi sao buồn, Người bào chế thuốc giảm đau, Tiếng khóc và tiếng hát... tôi hay được ông đọc cho nghe những đoạn đắc ý trước khi gửi chúng đến nhà xuất bản.

Có nhiều đoạn hình như vừa viết xong ông đã thuộc, bởi ông đọc mà không cần nhìn vào giấy. Cơ hồ trước đó, ông đã "viết" chúng trong đầu cả chục lần. Biết tôi xuất thân nghề giáo, lại cũng thật bụng biết "sợ chữ", đôi khi ông mang luôn cả những xấp bản thảo viết tay còn "nóng hổi" sang tận nhà thằng nhỏ người Bắc là tôi để nhờ coi lướt chánh tả. Khó mà bắt lỗi ông, dù chỉ là một dấu chấm, phẩy hay dấu chấm phẩy. Có lẽ, ông chính là nhà văn Nam bộ nghiêm cẩn với chữ nghĩa bậc nhất, thích viết câu dài nhất, dụng công với tiết tấu, nhịp điệu câu văn bậc nhất mà tôi biết.

- Anh cảm nhận được gì qua những tâm tư của cố nhà văn về nghề viết, về thế thái nhân tình?

- Khi ở gần ông, hay sau này thỉnh thoảng có dịp ghé về Bến Tre thăm và trò chuyện với ông, tôi luôn nhận thấy ẩn sau đôi mắt ưa nhìn xuống, vóc dáng nhỏ nhắn, lầm lụi của ông là một Trang Thế Hy tinh tế, "nói vậy mà không phải vậy". Ông bám rất sát thời sự cuộc sống, thời sự văn chương. Tuy nhiên, lạ một điều là ông già Nam bộ này rất dị ứng với ti vi, coi ti vi là một cỗ máy giết thời gian nguy hại với người viết văn. Ông bảo nó dễ làm người ta chết chìm trong biển thông tin. Dường như trong ông luôn có những vấn đề "nóng" để nghĩ, không phải những tin tức "nóng" để tò mò. Tôi chưa từng thấy ông hăng hái cao đàm khoát luận hay để mình bị cuốn theo những chuyện thị phi, thế thái nhân tình. Nhưng về nghiệp chữ nghề văn thì tâm tư ông luôn đau đáu.

Trang Thế Hy được văn giới mệnh danh là "Người hiền đất Nam Bộ".

- Anh ấn tượng gì qua các tác phẩm của Trang Thế Hy?

- Cả trong văn và ngoài đời, ông thường ứng xử một cách nhẹ nhàng, nhẫn nhịn nhưng rất nguyên tắc: "Cái gì không hoặc chưa kịp yêu mến thì không giả bộ yêu mến".

Ông mê Lỗ Tấn, E. Hemingway, có thể đọc thuộc lòng nhiều lần cho mọi người nghe cả trang văn xuôi của hai vị tiền bối đó, cũng như những bài thơ dài ngoằng của R. Tagore do chính ông chuyển ngữ. Riêng với văn chương nước nhà, ông thấm thía, nằm lòng từng câu Kiều, dành trọn sự tâm đắc, thán phục bất di bất dịch đối với di sản thơ chữ Hán của Nguyễn Du.

Sáng tác của ông có nhiều dằn vặt, trăn trở về sứ mạng nhà văn, nghề văn, về sự hữu ích, tính "mua vui" của văn chương... Lũ hậu sinh như chúng tôi, mỗi khi có dịp tề tựu thường được ông sẻ chia những kinh nghiệm bếp núc của nghề viết, những bài học xương máu nơi trường văn trận bút hay đôi khi chỉ là những nét rắc rối, thú vị, ngộ nghĩnh của chữ nghĩa trong lời ăn tiếng nói Bắc - Nam...

Với tôi, ông là người thầy dạy nghề lớn nhất, nghiêm khắc và độ lượng. Từng ngày từng ngày, ông tập cho tôi cách vừa bầu bạn, vừa rắn rỏi chống chọi lại kẻ thù lớn nhất của mình - nỗi buồn.

- Theo anh, đóng góp lớn nhất của Trang Thế Hy cho văn học đương đại Việt Nam nằm ở đề tài nào?

- Tôi thấy đóng góp lớn nhất của ông không hẳn nằm ở đề tài này nọ mà ở chất văn, ở giọng điệu. Hồi còn nhỏ, ở miền Bắc, lũ chúng tôi chỉ biết văn học kháng chiến Nam bộ qua tác giả Anh Đức, Nguyễn Quang Sáng, Viễn Phương. Sau đó chúng tôi được đọc thêm Sơn Nam, Vũ Hạnh, Trần Kim Trắc...

Nhưng Trang Thế Hy với tôi mới thực sự khác lạ. Những trang viết của ông khiến tôi nhận ra kẻ sĩ không chỉ "Bắc Hà" và tài tử, uyên thâm... không hẳn chỉ một Nguyễn Tuân. Câu văn Trang Thế Hy dàn trải, buông tỏa phóng túng như kênh mương dẫn nước lên vườn, tưởng miên man vô hướng nhưng kỳ thực đều có kiểm soát. Còn nếu nói về đề tài, đóng góp lớn nhất của Trang Thế Hy theo tôi chính là những đào xới, biện giải rốt ráo của ông xoay quanh mối quan hệ nghệ sĩ và thời cuộc.

Các cây bút thế hệ sau về thăm Trang Thế Hy tại quê nhà ông ở Bến Tre năm 2011. Ảnh: Cao Xuân Sơn

- Nhiều người nhớ đến Trang Thế Hy là một nhà văn nhưng gần 50 năm cầm bút, Trang Thế Hy còn sáng tác khoảng 20 bài thơ, trong đó có 13 bài được in thành sách. Là một nhà thơ, anh đồng điệu với tác phẩm của ông ra sao?

- Thật thú vị ở chỗ là nhà văn nhưng ông luôn là một độc giả tinh tường, cũng đồng thời là một người tình chung thủy và chưa bao giờ hờ hững của thi ca. Ông đọc nhiều, am tường thơ kim cổ, dịch nhiều thơ Tagore, sau này thích cả Rasul Gamzatov, Omar Khayyam... Hơn một lần ông xây dựng nhân vật truyện ngắn của mình là nhà thơ (Thèm thơ, Con mèo hoang và nhà thơ có gia cư...). Bởi vậy, trong văn ông luôn có giai điệu và thơ ông ít khi có vần.

Thơ ông không nhiều nhưng luôn khiến tôi ngạc nhiên. Nó tự nhiên mà hiện đại hơn nhiều thơ của một số nhà thơ luôn nghĩ mình hiện đại. Sẽ thật đáng tiếc nếu nhắc đến ông mà quên nhắc đến những bài thơ hay: Về món đồ chơi của tuổi thơ nghèo, Lời nói dối nhân ái, Tấm vé số và những thiên đường có sẵn, Người bạn đường có tên là hy vọng...

- Vị trí của nhà văn Trang Thế Hy trong làng văn đương đại Việt Nam chưa được nhìn nhận một cách đúng tầm. Anh chia sẻ suy nghĩ gì về nhận định này?

- Đó là một nỗi xấu hổ của những người có trách nhiệm và là niềm ngơ ngác, xót xa của những người yêu mến Trang Thế Hy. Tuy nhiên, với riêng ông, tôi luôn nghĩ, trước đây cũng như giờ này, ông luôn đủ độ lượng để tha thứ cho tất cả.

Biên tập viên không có chứng chỉ, sách không được xuất bản

Từ 1/1/2016, các biên tập viên buộc phải có chứng chỉ hành nghề thì cuốn sách họ biên tập mới được cho phép xuất bản. 

 

 Sáng 9/12 tại Hà Nội, Cục Xuất bản, In và Phát hành tổ chức lễ trao chứng chỉ hành nghề biên tập. 800 biên tập viên là nhân sự của các nhà xuất bản đang hoạt động trên cả nước được nhận chứng chỉ này. Những người được cấp chứng chỉ phải qua khóa đào tạo nghiệp vụ và pháp luật xuất bản tổ chức trong năm 2015. 

Thứ trưởng Trương Minh Tuấn (giữa) trao chứng chỉ hành nghề biên tập cho đại diện các nhà xuất bản.

Ông Chu Văn Hòa – Cục trưởng Cục Xuất bản – cho biết từ ngày 1/1/2016, Cục chỉ nhận lưu chiểu với những cuốn sách được biên tập bởi các biên tập viên có chứng chỉ hành nghề. Không chỉ có biên tập viên, các giám đốc, tổng biên tập nhà xuất bản cũng phải có chứng chỉ này. Nếu người đứng đầu nhà xuất bản không có chứng chỉ, sách của đơn vị đó cũng không được nhận lưu chiểu.

Song song với việc cấp chứng chỉ hành nghề, Cục Xuất bản sẽ đăng tải công khai trên mạng các thông số về những cuốn sách đã xuất bản. Người mua sách có thể tra đủ thông tin về tên sách, tác giả, dịch giả, người biên tập, người chịu trách nhiệm xuất bản... 

Việc làm này của Cục là một bước chấp hành Luật Xuất bản có hiệu lực từ năm 2013. Luật này nêu rõ tiêu chuẩn của một biên tập viên và giám đốc, tổng biên tập nhà xuất bản phải "hoàn thành khóa bồi dưỡng kiến thức pháp luật xuất bản, nghiệp vụ biên tập theo quy định của Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông" và "có chứng chỉ hành nghề biên tập do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp".

Ông Trương Minh Tuấn - Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông - nói việc cấp chứng chỉ hành nghề không chỉ khẳng định vị trí, vai trò của biên tập viên mà còn đặt ra trách nhiệm của họ đối với xã hội.

Các khóa bồi dưỡng kiến thức, nghiệp vụ vừa qua dự kiến đào tạo khoảng 800 người, nhưng thực tế có hơn 1.000 người theo học. Cục trưởng Cục Xuất bản nói: "Điều đó cho thấy có những người không thuộc diện được cấp chứng chỉ hành nghề nhưng họ vẫn tới theo học để nâng cao trình độ, kiến thức". 

Ông Vũ Văn Hùng - Giám đốc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam - nói về ý nghĩa của việc cấp chứng chỉ hành nghề biên tập: "Nhà xuất bản chúng tôi có điều kiện đi giao dịch với nhiều đơn vị xuất bản, tạp chí quốc tế. Chức danh Editor (biên tập viên) của họ rất danh giá. Việc cấp chứng chỉ hành nghề của chúng ta hiện nay là một vinh dự cho những người làm nghề biên tập. Với chứng chỉ đã có được, các biên tập viên sẽ nâng cao ý thức trách nhiệm với sản phẩm của mình".

Bà Khúc Thị Hoa Phượng - Giám đốc Nhà xuất bản Phụ Nữ - cho rằng việc dựa trên thẻ biên tập để nhận lưu chiểu sách là một bước đi quan trọng, thể hiện sự chuyên nghiệp của ngành xuất bản.